پایبند بودیم اما پایبند نبودند

این صحبت‌های محمدجواد ظریف نشان از نگرانی‌های شدید تو سازوکار مالی ایران و اروپا داشت و برای بسیاری این سؤال را مطرح کرد که ایران تا چه زمانی باید در برجام بماند و وضعیت کنونی را تحمل کند؟ بخاطر پاسخ به این سؤال به سراغ ۲چهره دیپلماتیک اصلاح‌طلب و اصولگرا رفتیم تا بدانیم مردان محاکمه چه نسخه‌ای را برای امتداد حیات برجام می‌پیچند. نصرت‌الله تاجیک: تا زمانی که برجام منفعت دارد حفظش کنیم

نصرت‌الله تاجیک، قاصد قبلی ایران درون اردن و از تحلیلگران مسائل دیپلماتیک از جمله چهره‌های اصلاح‌طلب و موافق برجام است و پارسا است باید از ظرفیت‌های برجام استفاده کرد. «تا زمانی که تو برجام منفعت داریم و ترامپ به اهدافش نرسیده باید درون برجام بمانیم.»  آقای تاجیک! طبیب ظریف در صحبت‌های اخیر خود به بررسی گزینه برون رفت ایران از NPT اشاره کردند، با توجه بوسیله اینکه در درون کشور هم بسیاری اصطلاح به انتقاد از ادامه محضر ایران در برجام گشوده‌اند و نیز از لفظ دیگر شاهد افزایش تنش میان ایران و آمریکا هستیم، از دید شما ایران از چه مسیری باید به موضوع برجام نفوذ نشان دهد؟ و اینکه ایران باید تا چه زمانی در برجام پایا بماند؟

استراتژی بازی ما براساس استراتژی طرف مقابل و مشخصا ترامپ است. ترامپ درون روانی برجام علاقه دارد که ما را وادار به عکس‌العمل کند. ترامپ پس از خروج از برجام نتوانست به اهدافش برسد، عزم او این بود که با خروج از برجام جاویدان کشورها را هم با خود همراه یواش و ایران را عزب بگذارد. اروپا با این خواسته ترامپ یگانگی نکرد، به همین دلیل ترامپ از هر ترفندی استفاده‌ می‌کند تا ایران تیمار تن به خروج از برجام بدهد و در عرصه بین‌المللی تنها بماند.

استراتژی ترامپ کشاندن باقی هم‌پیمانان ایران تو برجام به جبهه خودش است. ما نباید طوری تصمیم بگیریم که این شعار ترامپ محقق شود. پس قدم مطلع این است که تا جایی که برجام برایمان منفعت دارد، در آن بمانیم.

در واقع برجام برگ پر حرارت ما در تعامل با کشورهای اروپایی و هم‌پیمانان است که برون رفت از آن برای ما کارایی ندارد و از سوی دیگر ماندگاری ما موجب می‌شود تا ترامپ نتواند اجماع بین‌المللی را میوه ما خلق کردن بطی ء. نیز هنوز از طولانی ظرفیت‌های آن استفاده نشده است.  چطور می‌شود این منفعت و ضرر را محاسبه کرد؟

این موضوع خیلی عمده است. ما باید ببینیم که چطور باید این را محاسبه کنیم. ما ۲ رویکرد در تک برجام داریم و عده‌ای خارج از دولت و به‌عنوان تحلیلگر معتقدند برجام فایده‌ای نداشته است. اما عده‌ای معتقدند همین که برجام توانسته شر چندی از مسائل که به‌دلیل سیاست‌های لغزش گذشته ایجاد شده بود را از شیوه ناحیه دور یواش و ما را از مفارقت هفتمین خارج بیاورد و تحریم‌های بین‌المللی را از بین ببرد، مفید است.

بوسیله عنوان یک تحلیلگر، برجام را یک فضای تنفسی برای سیاست خارجی‌مان می‌دانم که توانست سیاست خارجی را از خفگی استقلال دهد، یک یارکشی بین‌المللی بخاطر ما ابداع کرد. در حوالی قیل یک سیاست غلط در مورد مسائل هسته‌ای و شورای امنیت داشتیم اما برجام باعث شد که سیاست خارجی ما سرپا شود. پس برجام برای ما نفع داشته  و تا زمانی که ترامپ به منافعش نرسیده است باید در برجام بمانیم.  ایران تا چه زمانی باید در برجام بماند؟ تماشاگر هستیم که سیستم مالی اروپایی‌ها حتی از جانب مسئولان وزارت‌خارجه مورد نقد صبر می‌گیرد و از کندی شریک شدن گله‌مند هستند تا چه زمانی باید با امید در برجام ماند و گفت ماندن درون برجام بهتر از خروجش است؟

توانایی اروپایی‌ها در مقابل آمریکا مطلق نیست. شاید هم بوسیله میزانی که می‌توانند با ما همراه نشده‌اند اما بخشی از بحث عدم‌فعال شدن کانال مالی بوسیله سازوکار آن و مشکلات جهیز بانکی ما و آنها بازمی‌گردد. هم‌اکنون ما به آن نقطه‌ای نرسیده‌ایم که صددرصد اروپا را مقصر بدانیم، بلکه خودمان غصه مشکلاتی داشته‌ایم.

 من نمی‌توانم زمان خروج برجام را کمیتی برآورد کنم، باید به این سؤال که «تا چه زمانی باید در برجام بمانیم؟» پهلو مبنای کیفیت این حضور پاسخ دهیم. تا زمانی که ما در برجام سود داریم و ترامپ بوسیله اهدافش در مورد برجام نرسیده است، باید تو برجام بمانیم. ترامپ به‌دنبال ایزوله‌کردن و منزوی ایجاد ایران است. تا زمانی که اروپایی‌ها ظهر ترامپ صبر نگرفتند ماندن داخل برجام بخاطر ما منفعت دارد. شما می‌گویید تا اینکه اگر آن سازوکار مالی به نتیجه نرسید باز هم ماندن درون برجام به‌دلیل جلوگیری از پیوستن ترامپ بوسیله خواسته‌اش که همان انزوای بیشتر ایران است، برای ما سود دارد؟ چه دلیل قانع کننده‌ای برای این تحلیل‌تان دارید؟

بله، دیدگاه من این است که خروج از برجام دام ترامپ است. در کنار این نگاه تأکید دارم که باید سازوکار مواردی که به‌خودمان مربوط می‌شود را فراهم کنیم تا اروپا هم بهانه‌ای برای کم گذاشتن نداشته باشد.

اگر می‌خواهیم اروپا را اندوه از مشت ندهیم باید سازوکارهایی که به‌خودمان مربوط می‌شود را با یک برنامه رک بوسیله سرانجام برسانیم. من نمی‌گویم پالرمو و اف‌ای تی اف را تصویب کنیم یا نه، اما به‌نظرم باید با دلایل قانع‌کننده تقدیر آنها را جلوه گر کنیم. باید اروپایی‌های را درون آویشن خود نگه‌داریم.  یعنی شما می‌گویید در بحث سازوکار مالی بخشی از مشکل به‌خاطر کوتاهی ایران است؟

چنانچه بخواهیم منصفانه به قضیه نگاه کنیم، سندیکا اروپا قرن درصد مجرم محو. تمام دشوار به اروپا بازنمی‌گردد و نمی‌توان گفت در مقابل آمریکا خارج شد و اروپا تیمار هنوز تعهداتش را کامل اجرا نکرده است ما باید از برجام بیرون شویم. ما همچنان در برجام منفعت داریم و یک مقدار کوتاهی از طرف خود ماست، مثلا مواردی که مربوط به پالرمو و اف‌ای‌تی‌اف می‌شود، در آن سازوکار مالی جای پا دارند. تا زمانی که موارد مربوط به‌خودمان را حل و گسستگی نکنیم، نمی‌توانیم طرف طبق را مشکل‌دار بدانیم، در مدت مجموعه‌ای از مسائل مشت به‌دست اندوه می‌دهد. احمد توکلی: برگ زیرفون خروج از برجام را نباید سوزاند 

احمد توکلی، نماینده سابق مجلس این روزها در تکاپو است با تکیه به سایت دیده‌بان شفافیت و عدالت، بوسیله مقابله با نزاع بپردازد. هر چند او جز مردان اصولگرایی است که داخل بدنه یک مرد معتدل به انتقاد از برجام می‌پرداخت، اما تو رابطه با خروج ایران از برجام نظری مشابه بسیاری از اصلاح‌طلبان دارد؛ «خارج آمدن ایران از برجام، برگ نم و یک اهرم فشار است که از این ضابطه ایران می‌تواند به طرف مقابل فشار بیاورد و بنابراین نباید هر زمانی آن را سوزاند.»  بعضی از اصلاح‌طلبان مانند آقای محمود صادقی می‌گویند برجام چه فایده‌ای دارد و می‌خواهند که افرادی متشابه آقای ظریف توضیح بدهند که ادامه پیشگاه ما تو برجام چه دستاوردی بخاطر ایران دارد؟ با توجه به وضعیت و اوضاع، نگاه شما بوسیله برجام چیست؟ آیا هنوز برای ما امر می‌کند یا ماندن ایران در برجام فایده‌ای ندارد و باید تصمیمات دیگری از جانب مسئولان ما اتخاذ شود؟

بزرگ‌ترین فایده برجام مقابل وهله آقای روحانی، حذف تحریم‌ها بود که این موافقت نیفتاد و برجام از فاصلهگذاشتن انتفاع بیرون شد نه اینکه ما بخواهیم رفتار خاصی داشته باشیم. ولی درون شرایطی که ما مسائل حل نشده دیگری داریم، خارج آمدن از برجام و درست کردن مسئله جدید قانون دان زدودن. ما اگر از برجام بیرون بیاییم، بازی مشت آنها (آمریکایی‌ها) می‌افتد و اندیشه نمی‌کنم در شرایط کنونی لازم باشد تا بهانه جدیدی به‌دست آنها بدهیم. ممکن است داخل شرایطی ما بخواهیم با آنها مقابله به قرین کنیم، بوسیله آمریکا بگوییم چون داخل این کار را انجام دادی، ما هم این کار را اجرا می‌کنیم، به همین دلیل اساسی است که از برجام بیرون نیاییم.

ما تا الان برعهدمان باقی ماندیم. درون قرآن آمده است که «فما استقاموا لکم فما استقیموا لهم» پس تا با شما [به خشکی امدن سر عهد] پایدارند، با آنان پایدار باشید. آنها ناپایداری کردند ما بی آرامی باید همین کار را انجام می‌دادیم اما تو شرایطی که آمریکا ایستادگی نکرد، ما اختیار داشتیم و براساس مصالح تصمیم گرفتیم که داخل برجام بمانیم. هم‌اکنون بیرون آمدن ضرورتی ندارد. از دیدن من بیرون آمدن ایران از برجام یک امتیاز و یک اهرم فشار برای ایران است که از این ضابطه می‌تواند به طرف موافق فشار بیاورد و بنابراین نباید هر زمانی از آن کاربرد کرد.  پس شما می‌گویید درون این شرایط برجام فایده‌ای ندارد اما برون رفت ما هم موافقت مثبتی نیست؟

خروج ما یک ابتکار اجرا است که الان نباید اتحاد بیفتد. زمانی باید از این مهمات- در رو از برجام- کاربرد شود که فایده‌ای بخاطر ایران داشته باشد و منافعی بخاطر ایران بوسیله همراه بیاورد.  بعضی از منتقدان معتقدند اینکه آمریکا از برجام خارج شده ضعف خود برجام بوده، این را اجابت دارید یا معتقدید شرایط خاصی با جناب ترامپ پیش آمد و شاگرد از ضعف برجام نبود؟

به‌نظر من به ضعف برجام مربوط است و آمریکا تیمار مشتاق نمی‌ایستد که اگر نفعی برایش ندارد، زیر برجام نزد زیرا آمریکا قلدر هست. اگر این انقراض تیمار نبود باز هم آمریکا این کار را می‌کرد.  یعنی حتی از برجام خارج نمی‌شد و از راه‌های دیگر فشار می‌آورد؟

نه حتی چنانچه برجام هم ضعف نداشت، حتما از برجام بیرون می‌شد. مگر پاینده کارهای ترامپ عقلانی است و از منطق خاصی تبعیت می‌کند؟   با توجه به شرایطی که در میان ایران و آمریکا به‌وجود آمده فکر می‌کنید داخل آینده مذاکراتی مشابه برجام اعاده می‌شود یا این آخرین مناقشه بود؟

نه البته اگر عقل در امر باشد. (خنده)